Zorgen over zorg

Zorgen over zorg

Zorgverzekeringsstelsel

De JOVD is voorstander van gereguleerde marktwerking in de zorg en handhaving van het stelsel van onderling concurrerende verzekeraars met een eigen bijdrage voor verzekerden. Wel moet er kritisch gekeken worden of de prikkel van het eigen risico wel op de juiste manier werkt.

• De JOVD pleit voor een variabele eigen bijdrage voor elk zorggebruik in plaats van het eigen risico. De eigen bijdrage is gemaximeerd per jaar en per zorgmoment. Voor een bezoek aan de huisarts zal geen eigen bijdrage gelden.

• Daarnaast wil de JOVD zorgverzekeraars meer ruimte geven zich te onderscheiden met een passend zorgaanbod voor hun klanten. Zo moet het mogelijk zijn meerjarige contracten te sluiten met zorgaanbieders.

• Bij niet-gecontracteerde zorgaanbieders mag de zorgverzekeraar voortaan een kleiner deel vergoeden, waarbij volledige vergoeding met vrije artsenkeuze voorbehouden mag zijn aan bijvoorbeeld een ander pakket. Spoedeisende hulp is hiervan uitgezonderd.

• In polisvoorwaarden van zowel basisverzekeringen als aanvullende verzekeringen dient duidelijk vermeld te staan welke dekking geboden wordt en welke zorgaanbieders door de verzekeraar gecontracteerd zijn, zodat er een geïnformeerde keuze gemaakt kan worden.

aangepast op 12 maart 2020

Financiering en kostenbeheersing

De financiering en het beheersen van kosten in de zorg is een complex vraagstuk, onder meer omdat er een deel is dat collectief gefinancierd wordt en een deel dat individueel gefinancierd wordt, maar ook omdat verschillende overheidslagen een rol spelen.

• De JOVD is voorstander van de grotere rol die gemeenten spelen sinds de decentralisatie van de zorg. Wel dienen bijdragen voor de zorg vanuit de landelijke overheid beter aangepast te worden op lokale behoeftes.

• De JOVD wil graag het functioneren van patiënten een grotere rol laten spelen in declaraties van zorgaanbieders aan zorgverzekeraars. Declaraties die vooral geschieden op basis van gestelde diagnoses kunnen leiden tot perverse prikkels en doen niet altijd recht aan de specifieke situatie van de patiënt.

• De JOVD is voorstander van de rol van de huisarts als poortwachter, maar bepleit dat de harde scheiding met tweedelijnszorg verminderd wordt. De JOVD wil daarom meer mogelijkheden voor integrale bekostiging, waarbij de overheid samenwerking tussen eerste en tweede lijn in zogenaamde transmurale of anderhalvelijnszorg dient te bevorderen.

• Voor de financiering van nieuwe en mogelijk zeer kostbare medicijnen moet de overheid blijven kijken naar kosteneffectiviteit in de vorm van toegevoegde kwalitatieve levensjaren in relatie tot de prijs van het medicijn en eventueel voorhanden zijnde alternatieven.

• De regeldruk rondom het op de markt krijgen van een geneesmiddel moet worden verminderd: hiervoor moet op Europees niveau worden gekeken naar nieuwe, goedkopere manieren om de toegevoegde waarde van geneesmiddelen te bewijzen, waarbij de veiligheid van patiënten niet in het geding komt. Met steeds individuelere geneesmiddelen is het huidige systeem van klinisch onderzoek onhoudbaar.

• Vanuit overheden en industrie moet transparantie over geneesmiddelprijzen worden geëist, geheime prijsafspraken hebben geen plaats in een democratische rechtstaat en de belastingbetaler heeft het recht te weten wat er wordt betaald. Er moet gekeken worden naar nieuwe prijsmechanismen, waarbij vooropstaat dat innovatie blijft lonen.

• Indien de overheid bijdraagt aan de ontwikkeling van geneesmiddelen, hetzij door investeringen in fundamenteel onderzoek of in meer toegepast onderzoek, moet zij hier ook de vruchten van plukken en een deel van de opbrengsten ontvangen, bij voorkeur in de vorm van zogeheten open-access licenties.

aangepast op 12 maart 2020

Eigen verantwoordelijkheid en preventie

De JOVD juicht toe dat individuen steeds mondiger worden en ook een actievere rol spelen in de eigen zorg. Het zelf kunnen voeren van de regie is een belangrijke uitwerking van de vrijheid waar liberalen sterk aan hechten, maar ook het nemen van de eigen verantwoordelijkheid. De wens en intrinsieke motivatie van de patiënt staat centraal en de uiteindelijke beslissing wordt gemaakt door de patiënt, samen met zijn arts. De rol die zorgverleners hebben kan hierdoor veranderen: shared decision making is de nieuwe standaard.

Tegelijkertijd vereist dit ook een grotere nadruk op gezondheidsvaardigheden, zodat iedereen zo veel als mogelijk ook daadwerkelijk in staat is informatie over de eigen gezondheid in te winnen en op basis daarvan, ondersteund met keuzehulpen, een beslissing te maken. Ook levensreddend handelen dient hiervan onderdeel te zijn. Hier ligt onder meer een rol voor het onderwijs weggelegd.

De overheid heeft uiteraard een belangrijke verantwoordelijkheid waar het gaat om onder meer voorlichting en preventie: voorkomen is immers beter dan genezen. Onder meer bepleit de JOVD het heffen van accijns om een prijs te plaatsen op de negatieve gevolgen van bepaalde kosten. Op deze manier kunnen ongezonde keuzes ontmoedigd worden en kan er geïnvesteerd worden in preventie. De overheid dient hierbij in te zetten op preventie in de breedte.

Ook private partijen kunnen daarnaast bijdragen aan preventie door middel van zogeheten health impact bonds, waarbij private investeerders het financiële risico dragen voor een bepaalde innovatie of preventiemaatregel en de overheid pas overgaat tot vergoeding als er sprake is van meetbare effectiviteit.

aangepast op 12 maart 2020

Technologie en innovatie in de zorg

Technologische ontwikkelingen laten natuurlijk ook de zorgsector niet onberoerd. Het is daarbij zaak dat nieuwe technologie goed wordt ingezet om de beste zorg mogelijk te maken. Innovatie moet zich toespitsen op ontwikkelingen die zorgen voor minder zorggebruik en een verplaatsing van zorg uit de tweede naar de eerste lijn. In een aantal gevallen zal dit betekenen dat bestaande wetgeving moet worden aangepast op de veranderende situatie en dat de overheid een leidende rol pakt in het stellen van kaders en grenzen.

De JOVD dringt aan dat er naast het internationaal uitbannen van onnodig gebruik van antibiotica in onder meer de zorg en de veehouderij ook voldoende aandacht en financiële middelen gestoken worden in de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Resistente bacteriën vormen een groeiend en buitengewoon ernstig internationaal gezondheidsrisico.

De JOVD ziet op het vlak van innovatie in de zorg grote mogelijkheden in verdere informatisering van het zorgproces, onder meer op het vlak van big data, E-Health en het elektronisch patiëntendossier. Belangrijk daarbij is dat de systemen goed en betrouwbaar functioneren, dat de privacy van patiënten te allen tijde gewaarborgd is en dat patiënten actief instemmen.

aangepast op 12 maart 2020

E-Health en elektronisch patiëntendossier

• De JOVD bepleit voor betere, goedkopere en efficiëntere zorg dichtbij de patiënt dat succesvolle innovaties op het gebied van E-Health opgenomen worden in het basispakket, mits deze kosteneffectief zijn. Daarnaast hebben zorgverzekeraars een belangrijke rol te spelen in het ontwikkelen en stimuleren van deze innovaties.

• Het is voor de JOVD van groot belang dat de diverse verschillende systemen die in gebruik zijn bij zorgverleners gekoppeld worden: dit komt de kwaliteit van zorg ten goede, omdat patiëntinformatie dan compleet uitgewisseld en geraadpleegd kan worden. De JOVD is daarom voorstander van een landelijk elektronisch patiëntendossier.

• De JOVD acht het van groot belang dat de privacy en vooraf gegeven instemming van de patiënt centraal staat bij het elektronisch patiëntendossier, juist omdat medische informatie zeer gevoelig is. Het individu moet te allen tijde de regie kunnen voeren over de eigen medische gegevens en kunnen bepalen welke zorgverleners of groepen zorgverleners het dossier mogen raadplegen en mogen bewerken, evenals of geanonimiseerde data gebruikt mag worden voor niet-commercieel
wetenschappelijk onderzoek.

• De JOVD is tegenstander van een gecentraliseerde gegevensopslag of een centraal systeem dat door de overheid of de zorgverzekeraars ontwikkeld dient te worden: de rol van de overheid moet bestaan uit het vaststellen van een standaard voor de gegevensuitwisseling van medische informatie tussen de reeds bestaande systemen.

aangepast op 12 maart 2020

Werken in de zorg

De kwaliteit van de gezondheidszorg staat of valt met de mensen die in de zorg werkzaam zijn. Het is van groot belang dat er voldoende professionals zijn voor iedere zorgsector en dat het werk dusdanig is ingericht dat zij gemotiveerd en professioneel hun werk kunnen doen, waardoor ook voldoende nieuwe mensen kiezen voor een carrière in de zorg.

• De JOVD vindt het belangrijk dat er kritisch wordt gekeken naar de administratieve last en regeldruk binnen de zorg: het bijhouden van kwaliteitsindicatoren kan bijdragen aan een verbetering van de kwaliteit van zorg, maar moet geen dagtaak op zich zijn. De patiënt en de zorgverlener moeten centraal staan.

• Ook de zorgsector kent steeds meer een internationale arbeidsmarkt, waardoor het van zeer groot belang is dat beroepsregistratie en accreditatie een internationaal karakter krijgt. Daarom bepleit de JOVD een internationaal beroepsregister voor zorgprofessionals, waarbij eerste samenwerking binnen de Europese Unie voor de hand ligt. Hiermee wordt voorkomen dat in opspraak geraakte zorgverleners elders aan de slag gaan en is kwaliteit gewaarborgd.

• Diverse paramedische beroepen, waaronder psychologen, kennen momenteel geen wettelijk beschermde titel, terwijl de titel bij zowel de patiënt als andere zorgverleners de verwachting wekt dat het om een gediplomeerd en kundig zorgverlener gaat. De JOVD wil dat het ook voor deze beroepen duidelijk is dat een zorgverlener beschikt over de juiste kwalificaties.

• De JOVD acht het onwenselijk dat medisch specialisten verplicht worden in loondienst te gaan. Hoewel het belangrijk blijft kritisch naar alle kosten in de zorgketen te kijken, kan het verplichten van loondienst averechts werken door productiedaling en langere wachtlijsten.

• Veel zorgsectoren kampen met tekorten, in het bijzonder de ouderenzorg. De JOVD bepleit het ontwikkelen van een integrale aanpak om ervoor te zorgen dat er zowel voldoende verzorgend personeel is als voldoende nieuwe gespecialiseerde artsen voor ouderenzorg.

aangepast op 12 maart 2020

Chronische zorg

Op het vlak van chronische zorg liggen diverse uitdagingen: de vergrijzing gecombineerd met het uitgangspunt met het principe dat mensen zo lang mogelijk thuis wonen, de druk op mantelzorgers en wachtlijsten binnen de geestelijke gezondheidszorg. Dit vereist grootschalige veranderingen en investeringen in het zorgstelsel om zorg zowel kwalitatief hoogstaand als betaalbaar te houden.

• De wachtlijsten bij de geestelijke gezondheidszorg zijn te lang, waardoor patiënten te lang verstoken blijven van de zorg die ze nodig hebben. Het is daarom van belang in te zetten op meer opleidingsplaatsen en intensivering van de ambulante geestelijke gezondheidszorg.

• Het percentage patiënten met een of meer chronische ziekten stijgt, onder meer door de vergrijzing. Deze ontwikkeling moet het hoofd geboden worden door in te blijven zetten op het langer thuis wonen en het bieden van zorg in de thuisomgeving.

• Voor hulpbehoevenden moeten flexibele dagopnames mogelijk zijn, om zowel de thuiszorg als mantelzorgers enigszins te ontzien. Hiermee wordt voorkomen dat iemand direct voor langere tijd in een verpleeghuis moet worden opgenomen.

• De JOVD ziet veel potentie in het verder beschikbaar maken en centraal coördineren van zogeheten eerstelijnsverblijf, waarbij de patiënt onder verantwoordelijkheid staat van de huisarts. Dit kan de zorgsector ontlasten terwijl de patiënt zich geholpen weet door de vertrouwde huisarts.

aangepast op 12 maart 2020

Medische ethiek

Medische ethiek raakt bij uitstek aan de liberale kernwaarde vrijheid, in het bijzonder in de vorm van het fundamentele recht op zelfbeschikking. De JOVD beschouwt dit recht op zelfbeschikking als belangrijk onderdeel van de menselijke waardigheid: eenieder heeft in de kern het recht over zichzelf te beslissen. Tegelijkertijd roept dit ook liberale dilemma’s op wanneer deze vrijheid raakt aan de vrijheid van anderen.

aangepast op 12 maart 2020

Zelfbeschikking centraal

• De JOVD is voorstander van het handhaven van het recht op euthanasie. Cruciaal hierbij is dat een zorgverlener niet gedwongen mag worden tot uitvoering van euthanasie. Wel dient de gewetensbezwaarde zorgverlener een patiënt in dat geval door te verwijzen als de patiënt hierom vraagt.

• In aanvulling op de euthanasiewetgeving is de JOVD van mening dat iedereen die geen indicatie voor euthanasie heeft alsnog het recht heeft zelf over het eigen leven te beslissen, ook wel ‘voltooid leven’ genoemd. Hierbij dient er uiteraard onderzoek gedaan worden naar de psychische gesteldheid en wilsbekwaamheid van degene die een beroep wil doen op levensbeëindiging. De kosten hiervoor dienen zelf gedragen te worden.

• Het is van groot belang dat het beëindigen van een leven zorgvuldig gebeurd en dat volstrekt duidelijk is dat het op verzoek van de persoon in kwestie is. Hulp bij zelfdoding door mensen zonder medische achtergrond of geaccrediteerde opleiding wordt daarom niet gelegaliseerd.

• Ook bij andere medisch-ethische dilemma’s staat voor de JOVD het zelfbeschikkingsrecht voorop. Denk hierbij aan orgaandonatie en abortus.

aangepast op 12 maart 2020

Vaccinatie

Ieder individu heeft het recht te beslissen over medische handelingen. Dit brengt een bijzonder dilemma met zich mee waar het gaat om het weigeren van vaccinatie bij kinderen die zelf nog niet kunnen beslissen. Het weigeren van een vaccinatie brengt reële risico’s met zich mee, juist ook voor anderen. De JOVD is daarom van mening dat de overheid stevige druk mag uitoefenen om ouders te bewegen tot vaccinatie en indien de vaccinatiegraad te laag dreigt te worden, waardoor een risico voor de volksgezondheid ontstaat, bepaalde vaccins voor kinderen onder de 12 jaar mag verplichten.

aangepast op 12 maart 2020

Zwangerschap en embryonaal onderzoek

• De JOVD is voorstander van het verruimen van de mogelijkheden voor wetenschappelijk embryonaal onderzoek, bijvoorbeeld waar het gaat om niet teruggeplaatste embryo’s na de kunstmatige bevruchting van eicellen. Na instemming van de personen van wie het genetisch materiaal afkomstig is, mogen embryo’s gekweekt en gebruikt worden voor onderzoek. De termijn hiervoor dient verlengd te worden tot vier weken.

• De JOVD onderschrijft het recht van vrouwen om zelf over hun zwangerschap te beslissen. Wel dient de wettelijke grens voor het afbreken van een zwangerschap naar 22 weken te gaan. Er moet meer aandacht zijn voor vrouwen die herhaaldelijk een zwangerschap afbreken en er dient ruimte te zijn in schrijnende gevallen gratis anticonceptie aan te bieden.

• Commercieel draagmoederschap bij een medische indicatie zou wettelijk mogelijk moeten zijn. Hiervoor moeten uiteraard zorgvuldigheidseisen worden opgesteld.

• De JOVD is voor het toestaan van de zogeheten niet-invasieve prenatale test voor alle zwangere vrouwen. Indien er geen sprake is van een medische indicatie voor het uitvoeren van de test zijn de kosten wat de JOVD betreft voor de patiënt.

aangepast op 12 maart 2020

Orgaandonatie

De JOVD is tegenstander van de zogeheten actieve donorregistratie: op grond van het principe van zelfbeschikking en de lichamelijke integriteit dient de keuze voor orgaandonatie bewust en expliciet gemaakt te worden. Indien er geen keuze geregistreerd is voor het overlijden, kunnen de nabestaanden geraadpleegd worden voor een beslissing over het al dan niet uitnemen van organen en weefsels.

aangepast op 12 maart 2020

QALY voor dure medische zorg

De JOVD maakt zich zorgen om de hoge kosten van de gezondheidszorg. Ingrijpen is nodig om de zorgkosten ook in de toekomst betaalbaar te houden. Daarvoor zijn moeilijke keuzes noodzakelijk.

De JOVD wil dat bij het toelaten van nieuwe geneesmiddelen aan het basispakket van de zorgverzekering, een kosten-effectiviteitsanalyse wordt uitgevoerd. Deze analyse vergelijkt de extra kosten van het middel met de gewonnen levensjaren (of QALY’s). QALY, quality-adjusted life year, is een indexering voor de lengte van een gewonnen levensjaar gecorrigeerd voor de kwaliteit van het leven. Bij de introductie van een nieuwe behandeling op de markt, moet dan een maximumbedrag worden vastgesteld per gewonnen kwalitatief levensjaar. Deze toetsing gebeurt bij de toelating van een geneesmiddel op statistische basis. De behandelend arts hoeft zich dus niet druk te maken over de kosten van de behandeling van zijn patiënt.

De hoogte van het maximumbedrag moet door een parlementaire commissie worden bepaald.

aangepast op 17 februari 2020

Psychische zorg

"Specialistische geestelijke gezondheidszorg moet worden opgenomen in het basispakket."

In de toegang tot medisch specialisten mag geen verschil zijn tussen psychische en lichamelijke klachten. Wat de JOVD betreft moet de specialistische geestelijke gezondheidszorg beschikbaar zijn in het basispakket.

aangepast op 17 februari 2020

Ziekenhuisspecialisatie

De JOVD verwelkomt ziekenhuisspecialisatie. Relatief eenvoudige behandelingen en spoedeisende hulpposten dienen in alle regio’s aangeboden blijven te worden. Voor specialistische ingrepen is het voor de JOVD geen enkel probleem als Nederlanders enkele uren moeten reizen, zodat er uiteindelijk betere en efficiëntere zorg geleverd kan worden.

aangepast op 17 februari 2020

Particuliere zorginstellingen

Er moet meer ruimte gegeven worden aan particuliere zorginstellingen. Nu mogen privéklinieken alleen dagopnames verrichten. De JOVD vindt dat een onzinnige regeling. Uiteraard moeten privéklinieken wel voldoen aan dezelfde hoogstaande kwaliteitseisen als door de overheid gefinancierde ziekenhuizen en moeten zij aan hetzelfde toezicht onderhevig zijn.

aangepast op 17 februari 2020

Langdurige zorg

"Gemeentes moeten niet bij voorbaat met zorgsubsidies strooien."

Wanneer iemand niet meer geheel voor zichzelf kan zorgen, bijvoorbeeld ouderen of gehandicapten, moet zorg om de patiënt heen gecreëerd worden: wat heeft de patiënt echt nodig en wat niet? Uitgangspunt daarbij moet de mogelijkheden van de patiënt zijn, of waar zijn familie hem kan helpen.

De gemeente moet vooral een aanvullende rol hebben. Waar zorg vanuit de omgeving niet lukt en ondersteuning echt nodig is, moet de gemeente doelgerichte actie ondernemen. De gemeente moet echter niet bij voorbaat al met subsidies en middelen gaan strooien, zonder dat daar directe noodzaak voor is.

De zorg moet menselijk blijven. Er wordt daarom slechts bezuinigd op zaken die de patiënt en zijn omgeving zelf kunnen opvangen. Patiënten worden als mensen en als individuen behandeld. Basisbehoeften moeten daarom gewoon vergoed worden: zaken als de 24-uursluier zijn mensonterend en worden voortaan niet meer toegestaan.

aangepast op 17 februari 2020